سفر دکتر پزشکیان به عمان
دکتر مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، در تاریخ ۲۷ مه ۲۰۲۵، به دعوت رسمی سلطان هیثم بن طارق آل سعید، وارد مسقط، پایتخت عمان شد. این سفر دو روزه در چارچوب تقویت روابط دوجانبه و توسعه همکاریهای منطقهای میان دو کشور صورت گرفت.
تحلیل و گزارش
این سفر در حالی انجام شد که عمان طی سالهای اخیر نقش فعالی در میانجیگری میان ایران و آمریکا ایفا کرده و بهعنوان کشوری با سیاست خارجی نسبتاً بیطرف و متوازن، مورد احترام هر دو طرف است. امضای ۱۸ سند همکاری در حوزههای مختلف، از مالی و علمی گرفته تا بویژه پزشکی، بیانگر عزم جدی دو کشور برای تقویت روابط و همکاریهای راهبردی است.
در شرایط کنونی، که مذاکرات مستقیم و غیرمستقیم میان ایران و آمریکا در جریان است و به گفته منابع دیپلماتیک، عمان ابتکاراتی را برای خروج از بن بست هسته ای به تهران و واشنگتن ارائه کرده است، این سفر ابعاد مهمی در سطح منطقه ای و فرامنطقه ای پیدا میکند. دیدار خصوصی پزشکیان و سلطان عمان، همراه با سخنان دو طرف درباره «برنامهریزی بلند مدّت اقتصادی» و «تسهیل امور تجاری و امنیتی»، بیانگر پیوندی فراتر از همکاریهای صرف اقتصادی است و نشان میدهد محوریت عمان بهعنوان میانجی و پل ارتباطی در تحولات منطقه ای، تثبیت شده است.
از سوی دیگر، میتوان گفت که ایران به دلیل فشارهای بینالمللی و انزوای روزافزون خود، ناچار به توسل یا حتی آویزان شدن به کشوری کوچک و کم اهمیت تر چون عمان شده است؛ کشوری که برخلاف بازیگران قدرتمندتر و بانفوذتر منطقه مانند امارات، عربستان و قطر، نقش بینالمللی محدودتری دارد.
با این حال، کارشناسان معتقدند که هرچند این سفر در ظاهر در چارچوب «روابط دوجانبه» تعریف شده، اما نمیتوان از نقش عمان در انتقال پیامهای حسّاس میان ایران و آمریکا چشم پوشی کرد. شواهد و تحلیلها، از جمله اظهارات چهرههای دیپلماتیک نظیر سیّد عباس عراقچی و عبدالرضا فرجیراد، نشان میدهد که در حاشیه این سفر و امضای اسناد همکاری، موضوع «پیشنهادهای جدید آمریکا» و «طرحهای عمان» بهطور جدی مورد بررسی قرار گرفته است.
جمع بندی و نظریه
این سفر نشان میدهد که ایران بدنبال حفظ و گسترش نفوذ منطقه ای خود در چارچوب سیاستی عملگرایانه و نه صرفاً ایدئولوژیک است. در عین حال، ایران عمان را شریکی قابلاعتماد و پایدار برای عبور از بحرانهای جاری، بویژه در ارتباط با پرونده هستهای، میبیند.
در نهایت، سفر رئیسجمهور پزشکیان به عمان، علاوه بر تعهد به دیپلماسی همسایگی، حامل پیامهای مهمی برای جامعه جهانی است: آمادگی ایران برای تعامل و انعطاف پذیری، در کنار ایستادگی بر منافع راهبردی و ژئوپلیتیکیاش، پیامی روشن به طرفهای غربی و آمریکایی است که ایران اهل تعامل و «انعطاف قهرمانانه» در برابر فشارهای خارجی است. بهبیان استعاری و طعنهآمیز – بدون هیچ گونه قصد توهین به کشور همسایه و محترم و عزیزمان عمان، میتوان گفت ایران با آن عظمت و آن تاریخ باشکوه و این موقعیت استراتژیک بینظیر، مجبور به استفاده و بهره گیری از کشور کوچک عمان شده است. با این حال، همین بهره گیری از دیپلماسی همسایگی، شاید بتواند گرهی از بن بستهای سیاسی کشور بگشاید که احتمال آن کم هم نیست.
ملک ثابت ابراهیمی
دیپلمات پیشین
هفتم خرداد ۱۴۰۴ هجری خورشیدی
مطابق با ۲۸ مه ۲۰۲۵ میلادی
Leave a Reply